Trên chuyến bay từ Bắc Kinh về Hà Nội, người anh hàng ghế bên cạnh đã giới thiệu cho mình một vài tác phẩm văn chương Nga – ôi một kho tàng văn chương vĩ đại mà lần cuối mình đọc hẳn đã từ rất lâu về trước. Niềm hứng thú ấy dẫn mình đến với cuốn sách “Bông hồng vàng và Bình minh mưa” của nhà văn Konstantin Georgiyevich Paustovsky. Cuốn sách tìm đến với mình rất tình cờ, khi nằm trên giá sách trong một quán cà phê ở khu Ecopark – chốn quen mỗi cuối tuần của chị Kim – đồng nghiệp của mình.
Nhà văn Konstantin Georgiyevich Paustovsky từng được đề cử 4 lần cho giải Nobel văn học (lần đầu tiên là năm 1965 – cũng là năm nhà văn Nga Mikhail Sholokhov đạt giải Nobel văn học với tác phẩm “Sông Đồng êm đềm”).
Giọng văn của tác giả vừa đậm chất thơ, nhưng lại có cả sự mạnh mẽ và sắc bén của một người lính đã trải qua 2 cuộc chiến, vừa tràn ngập những tâm tư về tình yêu, tình người, đồng thời thấm đẫm niềm tự hào với Tổ quốc, với lịch sử, văn hoá, phong cảnh nước Nga.
Bài viết này mình chia sẻ một số trích dẫn khiến mình ấn tượng ở 2 truyện ngắn “Bình minh mưa” và “Pari chốc lát”.
- Các nghệ sĩ của chủ nghĩa ấn tượng (Impressionism) lần đầu tiên đã đưa những màu sắc êm dịu của Pari với toàn bộ cái trong sáng của họ lên nền vải.
Tranh như được vẽ bởi những người bị nhốt trong 1 lăng kính thuỷ tinh mà ánh nắng đi qua. Những màu của cầu vồng đã tạo ra 1 thế giới khác khá thực. Nhưng thế giới ấy là 1 thế giới hội hè và được sửoi ấm bởi tất cả những phản quang ấm áp của mùa hè Pháp.
Những hoạ sĩ ấn tượng chủ nghĩa hào phóng như những ông hoàng dù họ là những hoạ sĩ đói rách bị người đời giễu cợt. Họ đã dọn 1 bữa đại tiệc màu cho tất cả mọi người, không trừ ai. Họ không đòi ai cảm ơn vì đã được nhìn thấy thế giới như nó có trong thực tế – 1 thế giới hoàn toàn tráng lệ.
WATER LILIES – Claude Monet
- Đạt tới cái toàn thiện toàn mỹ trong công việc của mình đi tới chỗ tột cùng là một hạnh phúc lớn lao, nhưng cũng đồng thời là một sự nguy hiểm. Sự nguy hiểm đó là ở chỗ không thể nào cứ dừng lại mãi trên đỉnh cao, không xê dịch đi đâu. Mà bất kỳ sự xê dịch nào cũng có thể đưa người ta xuống dốc. Tấn bi kịch của người muốn đợt đến cái toàn thiện là ở đó. Đi xuống thì không muốn – Đi lên thì không nổi.
- Ta dễ cảm thấy nhưng khó diễn tả cái đẹp mê hồn của Pari là như thế nào. Đó là một trạng thái mà chúng tôi, những người Nga gọi bằng 1 từ cũ kĩ: ôtsarôvaniê.
Từ “оцарование” trong tiếng Nga có thể được hiểu là sự say mê dành cho một điều gì đó rất đẹp, rất quyến rũ, ma mị, thu hút. Một cảm xúc sâu sắc, choáng ngợp, vượt lên trên lý trí và khó có thể diễn tả bằng lời.
Trong truyện ngắn của mình, tác giả đã mô tả cảm giác choáng ngợp trước Pari ấy như bị bao phủ bởi một làn sương của cái đẹp, vừa thực vừa mộng, khiến con người không thể phân biệt đâu là Paris thật, đâu là Paris trong tâm tưởng. Đó là một trạng thái tâm hồn – giống như ta bị thôi miên, bị cuốn vào một phép màu vô hình.
- Chỉ đến tuổi trưởng thành, con người mới có khả năng liên kết vào trong 1 cái gì trọn vẹn và cảm thấy trong 1 sự say mê suy nhất những vật có vẻ khác hẳn nhau: những chiếc lá khô và đôi môi ướt của người thiếu nữ, những đám mây và những giọt lệ bướng bỉnh chẳng cần lý do gì vẫn cứ trào ra.
- Sự kết hợp của vẻ đẹp kiều diễm và sức mạnh tạo thành những “đường nét thần thánh”.
Câu văn của tác giả khi mô tả vẻ đẹp của bức tượng nữ thần Vệ nữ. Bức tượng được cho là tạc tạc hình Aphrodite, nữ thần tình yêu và sắc đẹp Hy Lạp, được người La Mã gọi tên là Venus (Vệ Nữ). Sau khi được phát hiện vào năm 1820 trên đảo Melos (còn gọi là Milos) trên biển Aegea, người Pháp đã mua lại tác phẩm nghệ thuật này, sau đó được gọi là tượng thần Vệ Nữ thành Milo (tiếng Pháp: Venus de Milo). Bức tượng được đưa đến Pháp vào năm 1821 và được dâng cho Vua Louis XVIII, sau đó được ông tặng lại cho Bảo tàng Louvre và vẫn ở đó cho đến ngày nay.
- “Cái không thể đã thành có thể
Con đường dài hoá dễ với ta
Nhọc nhằn chi mấy cũng qua
Cuối đường tìm kiếm khi ta thấy nàng”
Thơ của Blôck
Văn học Nga thế kỷ XIX, XX được xem là “thế kỷ vàng” và “thế kỷ bạc” với rất nhiều cách tiếp cận đa dạng và phức tạp về chủ đề tình yêu. A.Blok là một nhà thơ của buổi giao thời lịch sử của 2 thế kỷ.
Chuyện tình của ông với vợ cũng là lý do khiến cho những câu thơ về tình yêu của ông trở nên vô cùng đặc biệt. Một tình yêu khiến ông thăng hoa và cũng đồng thời khiến ông đau khổ, khi vợ ông ngoại tình và có con riêng – nhưng ông vẫn yêu vợ mình da diết, không thể từ bỏ.
- “Ngồi cùng nhau một lát trước khi anh lên đường – như tục cũ ngày xưa”.
Tục cũ ở đây là một phong tục của người Nga có tên là “присесть на дорожку”.
Trước khi khởi hành chuyến đi xa, người Nga thường có thói quen ngồi lại một lúc trong nhà, rồi sau đó mọi người cùng nhau đi.
Đây là một phong tục có nhiều ý nghĩa xung quanh nó.
Về mặt thực tiễn thì việc ngồi xuống một lúc là để bình tĩnh lại, giúp bạn sắp xếp suy nghĩ và nhớ ra xem mình có lỡ quên bỏ gì vào hành lý hay không.
Còn về mặt “tâm linh” hơn thì hành động này gắn với một tín ngưỡng cổ xưa khác của người Nga – rằng mỗi ngôi nhà đều có một “thần nhà” ngự trị – tên là “Domovoy”. Domovoy là người canh giữ ngôi nhà và mọi thứ bên trong, bao gồm cả những người sống trong đó. Và anh ta THỰC SỰ ghét khi có bất cứ điều gì đó rời khỏi nhà, kể cả là những người trong gia đình phải đi công tác xa. Vì vậy, việc bạn ngồi xuống là để đánh lừa Domovoy – thể hiện rằng bạn không vội vã đi đâu cả, đồng thời cũng tỏ lòng tôn kính với ngôi nhà. Một Domovoy độc ác (còn gọi là “Zlyden”) sẽ bị lừa và không theo bạn ra khỏi nhà. Còn nếu nhà bạn có một Domovoy tốt bụng và hiền lành, bạn sẽ được giúp đỡ – Domovoy sẽ tận dụng khoảng thời gian đó để thì thầm vài lời khuyên vào tai bạn (có thể là về điều gì đó bạn đang quên chẳng hạn) hoặc anh ta cũng có thể ra hiệu rằng chuyến đi không nên thực hiện – có thể bằng cách hất rơi bát đĩa xuống sàn.
Từ những lý do đó mà người Nga có phong tục ngồi xuống và im lặng lắng nghe, không nói một lời nào trước một chuyến đi xa.
- Tôi ở đây chỉ 3 ngày trong số hai vạn bốn nghìn ngày tôi sống trước kia.
Đây là câu tựa đầu cho truyện ngắn “Pari chốc lát”. Mình vẫn chưa hiểu rõ nội dung của câu nói này. Chỉ thấy rằng nó rất ấn tượng. Có thể hiểu rằng, quãng thời gian mà tác giả ở Pari là không dài so với cuộc đời của ông (dựa vào mốc thời gian ở cuối truyện, thì đó là 3 năm từ 1956-1959), nhưng đã đủ để lại rất nhiều ấn tượng khó phai trong tâm trí.
- Cảng Le Havre (Lơ Havrơ). Là cái tên được nhắc đến khá nhiều trong truyện ngắn. Cảng nằm cách thủ đô Paris hơn 200 km về phía đông-bắc, là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng sống trong những năm đầu đặt chân đến đất Pháp, giai đoạn 1911-1912. Cảng Le Havre cũng đã được UNESCO xếp hạng Di sản thế giới, đây là một trong số rất ít công trình đương đại được đưa vào danh sách di sản.
- Con bọ rùa vàng (exixnen) trong tiếng Nga – nghĩa bóng chỉ những người nhẫn nhục, chịu đựng.
- Ai không nhớ tiếng mẹ đẻ thì kẻ đó là người nghèo nhất – như những đứa trẻ mồ côi trong thế giới này
Câu này khiến mình nhớ đến những tranh luận về “Tiếng Anh sẽ trở thành ngôn ngữ thứ 2 trong trường học” nổi lên gần đây.
- Con người ta không đủ sức để chạy khỏi chính mình. Cũng như chạy khỏi Tổ quốc.
Chính mình ở đây là gì?
Mình nghĩ về việc chúng ta không ai có thể chạy thoát khỏi chiếc bóng của chính mình dưới ánh nắng.
Cuộc chiến khốc liệt nhất không phải là với thế giới bên ngoài, mà là cuộc chiến với nội tại bên trong của mỗi người.
Chiến thắng thực sự chỉ đạt được khi chính mình tự nhìn nhận được những nỗi sợ hãi, ký ức, mặc cảm và định kiến trong đầu là gì, những mong muốn, những vấn đề chưa được giải quyết ở đâu, để thực sự trở thành chỗ dựa cho chính mình, chứ không đi tìm nơi chốn ấy ở đâu khác ngoài kia. Dù con người mà bạn nhìn thấy có méo mó hay trần trụi đến đâu, thì hãy yêu thương lấy con người ấy – chính bạn – bởi không ai khác sẽ là người giúp bạn bước tiếp trên cuộc đời này.
“Cách duy nhất để thoát khỏi nỗi đau là đi xuyên qua nó.”
Khi bạn nhận ra rằng, mình không thể chạy trốn khỏi chính mình, cũng chính là bước đầu tiên của sự tự do.
Mình phải đứng lại, phải đối diện để có thể thấu hiểu và nâng đỡ chính mình.
Chạy trốn chính mình là một cuộc đua mà vạch đích không bao giờ tồn tại. Vì thế, dũng cảm đối diện, và dũng cảm hạnh phúc, nhé!
- Không cần bất cứ người nào trong chúng ta, nước Nga vẫn sống nhưng không có ai trong chúng ta lại có thể sống thiếu nước Nga – nhà văn Turghênhiếp (Ivan Sergeyevich Turgenev)
- Những người bình dị của đất nước này không thể là kẻ thù của những người bình dị của đất nước khác. Sự thù hằn chỉ có trong ý thức của những nhà chính trị, những tay chạy hàng sách và những tên phiêu lưu chủ nghĩa như một chất độc ghê gớm.
Thật ra note vẫn còn dài, nhưng mình để lại một vài cái chỉ riêng cho bản thân mình thui ^^ Hẹn gặp lại!